«
  1. Ana sayfa
  2. Tarih
  3. Osmanlı Devletinin Çöküş Nedenleri

Osmanlı Devletinin Çöküş Nedenleri

Osmanlı Devletinin Çöküş Nedenleri

Yavuz Selim dönemi Osmanlı için bilimsel anlamda da dönüm noktası olmuştur. Çünkü o dönemde kurulan medreselerde verilen İslami ilim dersleri, ileri ki zamanlarda oldukça fazla değer kazanmıştır. O dönem hakkında bilinmeyen ender bir bilgi ise Yavuz’un aslında tarikat ve tasavvufa çok değer vermesidir. Bu bilgi genellikle verilmez ve anlatılmak istenmez, lakin Yavuz’un küpeli resminin olduğu o resim de aslında bu anlayışın bir nevi tezahürüdür. Ben padişah değilim sizlerin hizmetkârıyım mesajını halka vermektedir. Bunun altında yatan mesaj hem Alevilerin hem de tüm Müslümanların gönlünü kazanmak idi. Çünkü Yavuz döneminde ortaya çıkan Şah İsmail tehdidi aynı zamanda fikren de ortaya çıkmıştı. Alevilik denilen düşünce aslında, Yıldırım zamanına kadar Osmanlı’da yer edinmemişti. Çünkü o zamana kadar Anadolu’da herhangi bir alevi kültürü yoktu. Ne zaman ki Timur Anadolu’ya girip bir grup Anadolu çocuğunu Tebriz’e götürdü, ondan sonra Alevilik Anadolu da yaygınlaştı. Aslında Alevilik görünüşte çok da yanlış bir fikir gibi durmamaktadır. Ancak Aleviler ’in temel aldığı esas, Sahabeleri ve dört halife dönemini ret etmeleri ile başlamaktadır. Bu fikir Şia fırkasının etkisiyle, Anadolu da daha ılımlı bir halde olan Aleviliğin yayılmasına sebep olmuştur. Lakin bu fikir ile mücadele için şiddet hiçbir çözüm değildi. Çünkü Osmanlı’ da biliyordu ki bu Şia’nın doğmasına sebep Muaviye döneminde yapılan yanlışlar ve katliamlardı. Böylesi bir fikir ile mücadelenin de yolu aynı şekilde olan, insana merhameti ve vahdet-i vücut esaslarını alan ama aynı zamanda ehlisünneti müdafaa eden bir fikir olması gerekliliğiydi. İşte bu tasavvuf yoluna Nakşibendilik dediler. Şah-ı Nakşibendi’nin fikirlerini Anadolu insanına yayarak en azından aynı amal-i siyasi de ancak ehlisünnet taraftarı bir tasavvuf yolunun Anadolu’ya yayılmasını sağladılar.

Osmanlı Devletinin Çöküşüne Sebep Olan Olaylar

Tasavvuf mayası Osmanlı’yı çok uzun süre bir arada tutmuştur. Çünkü tasavvuf aklı ve İslami bakış sanılanın aksine öyle gerici ve yobaz bir bakış açısı değildir. Tasavvuf yolunun en önemli özelliği Dünya’yı okuması ve ilmi temel esas olarak almasıdır. Nitekim Tasavvuf yolunda yürüyen onlarca derviş gelecekte büyük bilim adamı olarak toplumda yerini alacaktır. Zaten İslam’ın belki de yükselişinin en önemli sebebi de bu idi. Endülüs Emevi devleti bu kültürü Avrupa içlerine taşıdı ve medeniyeti adeta Avrupalılara öğretti. Aslında Osmanlı’nın çöküşünü Avrupalılar çok kısa şekilde şöyle özetliyorlardı. Eskiden bizler meyhaneden onlar da kütüphane den ve medreselerden çıkmazlardı. Şimdi bizler üniversiteler ve okullardan çıkmıyoruz onlar da meyhanelerden çıkmıyorlar. Avrupalı Hristiyanlar anlamışlardır ki İslam dini bilime ve fenne oldukça önem verdiği gibi bilimsel çalışmalarında önünü açmaktadır. Ehlisünnet üzere yaşayan toplumlarda bilim olduğunca hızlı ilerliyor hatta çağının ötesine geçiyordu. Fatih döneminde mikropların sınıflandırmasını ve çeşitlendirmesini yapan Akşemseddinlere karşı olan Avrupa’da insanlar veba salgınından kırılıyordu. Bu minvalde Avrupa anlamıştı ki, Türkleri geri bırakmanın en önemli adımı onları İslamiyet’ten ve özlerinden koparmak idi. Kendi geçmişlerindeki felsefelere Türkleri ve Müslümanları mahkûm edebilirlerse, ellerindeki zenginliği ve aklı alıp kendileri için kullanabilirlerdi. Nitekim bunu da başardılar.

Böylesine büyük bir değişim Abdülhamid Han’ın tahttan indirilmesi ve sonrasında Osmanlı’nın yıkılışı ile son buldu. Geri kalan zamanlarda ise kurulan Cumhuriyet gayet laik! Ve ilimlerden uzak bir şekilde kuruldu. Aslında yapılan yanlışlar silsilesinin zaman içerisinde tam bir zafere ulaştığını da görmek mümkündür. Biz Osmanlılar dâhil Türkler, ne zaman İslam ve dolayısıyla bilimden kopsak başımıza türlü türlü felaketler gelmektedir. M. Kemal bunu bir şekilde anlamış olacak ki hayata en hakiki mürşit ilimdir lafını söyleme gereği duymuştur.

Bir Cevap Yaz

furkan Hakkında

Bir Cevap Yaz

E-Posta adresiniz paylaşılmayacaktır. Doldurulması zorunlu alanlar işaretlenmiştir *